Bài viết mới, Chuyên môn Nhân sự, Đào tạo, Tri thức
AI cho người làm L&D: Từ câu lệnh đến Skill rút ngắn thời gian thiết kế và triển khai xuống còn một nửa
Người làm đào tạo dùng AI hiệu quả khi đi đúng thứ tự: có phương pháp chuẩn trước, giao việc cho AI sau, rồi đóng gói chuyên môn của mình thành Skill để dùng lại. Đó là thông điệp xuyên suốt hai buổi webinar AI-Powered L&D tối 01 và 02/10/2026 của thầy Nguyễn Minh Thắng (AI Champion tại Techcombank) và thầy Đàm Thế Ngọc (Founder & CEO LeaderUp).
Bài viết chia làm hai phần. Phần của thầy Thắng là nền móng: viết câu lệnh, xây trợ lý, tự học cùng AI và demo chạy Skill. Phần của thầy Ngọc là cả dây chuyền: từ phân tích nhu cầu, outline, kế hoạch bài giảng, slide, tài liệu học viên cho tới video người thật và video 2D, tất cả đi ra từ một chuỗi Skill nối tiếp nhau.
Tóm tắt nhanh
- AI chỉ nhanh ở bản nháp đầu tiên. Không có phương pháp, anh chị sẽ sửa tới “bản thứ 20” và mất nhiều thời gian hơn tự làm.
- Có ba cấp độ dùng AI: câu lệnh (dùng một lần), trợ lý (cài sẵn nguyên tắc, dùng lại), Skill (đóng gói cả quy trình chuyên môn, mang sang nhiều công cụ AI).
- Phương pháp chuẩn là xương sống: ATD cho phân tích nhu cầu, 6D cho thiết kế, ROPES cho kế hoạch bài giảng, Kirkpatrick cho đánh giá.
- Một nguồn, nhiều đầu ra: từ một bản phân tích nhu cầu, chuỗi Skill tạo ra outline, kế hoạch bài giảng, slide, tài liệu học viên và tài liệu phát tay khớp nhau, đúng nhận diện thương hiệu.
- Video tình huống từng tốn 8 triệu đồng và một tháng, nay làm hoàn toàn bằng AI.
- Năng lực quan trọng nhất của người làm L&D là kiểm định kết quả AI trả ra, điều chỉ có được khi vững chuyên môn.
Vì sao người làm L&D dùng AI nhiều mà chưa đỡ việc?
Vì AI chỉ nhanh ở bản nháp đầu tiên. Thầy Thắng gọi bản đó là “MVP 1”. Nếu chưa có cách làm đúng, anh chị sẽ sửa đi sửa lại tới “MVP 20”, và sửa theo kiểu của AI còn mệt hơn tự làm từ đầu. Thầy chia sẻ thẳng: AI tác động rất mạnh tới công việc, nhưng thầy không rảnh hơn, thậm chí làm nhiều hơn.
Trước webinar, ban tổ chức khảo sát hơn 300 người đăng ký và phỏng vấn sâu 5 người làm L&D. Bức tranh khá rõ:
| Mức độ dùng AI | Số người chọn |
|---|---|
| Dùng câu lệnh (prompt) cơ bản | 220 |
| Đã tạo và dùng Skill | 45 |
| Có trợ lý AI riêng | 29 |
| Chưa sử dụng | 17 |
| Đã tự động hóa công việc | 3 |
Phỏng vấn sâu chỉ ra 4 biểu hiện của cách dùng AI rời rạc: viết lại câu lệnh từ đầu cho việc tương tự; dùng nhiều công cụ rồi tự đối chiếu; không lưu, không chia sẻ được cách làm; chưa đo được giá trị bằng con số.
Thầy Ngọc nói thêm một chi phí ẩn: nhiều người mất thời gian làm với AI, rồi lại mất thời gian sửa, cuối cùng thốt lên “biết thế làm thủ công cho xong“. Gốc của vấn đề, theo thầy, là muốn chuyển đổi thì phải đi từ chuyên môn và học thuật bài bản; thiếu phần đó, công cụ AI chỉ tốn thêm tiền của mình hoặc của doanh nghiệp.
Xem số liệu toàn cầu và Việt Nam trong bài Báo cáo mới nhất 2026 nói gì với người làm Đào tạo?
Phần A – Thầy Nguyễn Minh Thắng: nền móng để làm việc cùng AI
Thầy Thắng dùng hình ảnh cái bình tưới để nói về nghề L&D. Giúp người khác học là “tưới ra”, tự học là “đổ nước vào”. Người làm đào tạo lâu nay chủ yếu tưới ra, lớp này sang lớp khác; không đổ vào đều đặn thì bình sẽ cạn. AI giúp cả hai chiều: nạp vào nhanh hơn, và lắp thêm “vòi hoa sen” để tưới được nhiều hơn.
Câu lệnh, trợ lý và Skill khác nhau thế nào?
Câu lệnh là giao việc từng lần; trợ lý là AI cài sẵn mục đích, nguyên tắc để dùng lại trên một nền tảng; Skill là bộ hướng dẫn đóng gói cả một quy trình chuyên môn, có các bước và điểm dừng xác nhận, mang sang được nhiều công cụ AI. Thầy Thắng xây phần này trên tài liệu của chính ba nhà phát triển AI lớn.
| Cấp độ | Là gì | Ví dụ trong webinar | Nguồn tham khảo |
|---|---|---|---|
| 1. Câu lệnh (Prompt) | Giao việc từng lần | Câu lệnh đọc nhanh sách | Google, Prompting guide 101 |
| 2. Trợ lý (Agent) | AI cài sẵn mục đích, nguyên tắc, kỹ năng; vào là dùng | Trợ lý Mentor – Coach, trợ lý chiến lược L&D | Microsoft Learn, Write effective instructions for declarative agents |
| 3. Skill | Đóng gói cả một quy trình chuyên môn, có các bước và điểm dừng | Skill phân tích nhu cầu theo ATD, Skill tạo Google Form | Anthropic, Agent Skills |
Cấp độ 1 – Câu lệnh: giao việc như giao cho một đồng nghiệp mới. Theo Google, câu lệnh tốt có 4 yếu tố: Vai trò, Nhiệm vụ, Bối cảnh, Định dạng. Chỉ nhiệm vụ là bắt buộc, nhưng mỗi yếu tố thêm vào là một lần bớt đoán cho AI.
Ví dụ cho người làm đào tạo: “Bạn là chuyên gia thiết kế đào tạo. Hãy soạn 5 câu hỏi khảo sát cuối khóa cho lớp quản lý cấp trung vừa học kỹ năng phản hồi, cần đo mức áp dụng sau 30 ngày. Trình bày dạng bảng, thang điểm 1-5.”
Hai mẹo thầy Thắng dùng hằng ngày:
- Bối cảnh quan trọng hơn cả vai trò. Có lúc thầy dặn trước: “Hãy nghe hết bối cảnh tôi nói, chỉ trả lời sau khi tôi đặt câu hỏi”, rồi kể một tràng bằng giọng nói. Nhớ đọc lại vì AI có thể nghe nhầm thuật ngữ.
- Thêm câu này vào cuối bất kỳ yêu cầu nào: “Hãy đặt câu hỏi cho tôi cho đến khi bạn thực sự hiểu rõ yêu cầu này trước khi thực hiện.” Câu trả lời của anh chị chính là thêm bối cảnh cho AI.
Cấp độ 2 – Trợ lý: viết như một bản mô tả công việc. Theo Microsoft, hướng dẫn cho trợ lý gồm Mục đích (là ai, giúp ai, làm gì), Nguyên tắc (giọng điệu, giới hạn, ví dụ “không bịa số liệu, hỏi lại khi thiếu thông tin”) và Kỹ năng. Một trợ lý thầy Thắng làm cho bộ phận có 5 kỹ năng đi đúng chu trình đào tạo: phân tích nhu cầu, thiết kế đề cương, soạn nội dung slide, viết báo cáo đánh giá, soạn thông điệp truyền thông trước – trong – sau lớp.
Cấp độ 3 – Skill: sổ tay nghiệp vụ của chuyên gia, viết cho AI. Theo Anthropic, Skill là một thư mục gồm file hướng dẫn chính (tên, mô tả, các bước, điểm dừng, định dạng đầu ra) kèm tài liệu tham khảo, mẫu. AI chỉ đọc tên và mô tả, mở nội dung khi việc khớp, mở tài liệu đi kèm khi thật cần, nên cài nhiều Skill cũng không rối.
Skill không cần biết code và không phụ thuộc công cụ. Cùng là phân tích nhu cầu, ATD có 4 bước, thầy Ngọc làm thành 5 bước, thầy Thắng làm thành 7 bước. Mỗi người có “TNA theo cách của mình”, và đó chính là chuyên môn riêng được đóng gói.
Nên giao việc gì cho AI trước?
Chọn việc chiếm nhiều thời gian nhất và đã rõ các bước, rồi đặt vào ma trận Will – Skill. Thầy Thắng mượn ma trận này từ Max Landsberg (The Tao of Coaching), vốn dùng để giao việc cho nhân viên. Trục Skill là các bước của mình đã rõ tới đâu; trục Will là AI làm việc đó tốt tới đâu.
| Các bước làm chưa rõ | Các bước làm đã rõ | |
|---|---|---|
| AI làm tốt | Thử nghiệm cùng AI, đồng thời tự tìm hiểu cách làm | Đóng gói thành Skill hoặc trợ lý |
| AI chưa làm tốt | Mình tự làm | Tách nhỏ: AI soạn nháp phần nó làm được, mình làm phần còn lại |
Ví dụ của thầy: nấu phở có 12 bước rõ ràng nhưng AI không nấu được, nên chỉ giao cho AI phần viết hướng dẫn. Việc một năm mới làm một lần thì có làm bằng AI hay đến đâu cũng không đổi năng suất bao nhiêu.
Tự học cùng AI thế nào cho nhanh mà không hời hợt?
Đọc có phương pháp, viết bằng insight của mình, và nghĩ cùng AI thay vì chỉ hỏi AI.
Đọc: PQRST + NotebookLM. Thầy Thắng có tủ sách khoảng 140 cuốn; cái thiếu là thời gian. Thầy đọc theo PQRST (Thomas & Robinson, 1972): Preview – xem trước cấu trúc; Question – đặt câu hỏi muốn sách trả lời; Read – đọc có mục đích; Summarize – tóm tắt bằng lời mình; Test – tự kiểm tra. Sau đó đưa sách vào NotebookLM, chạy câu lệnh đọc nhanh: tóm tắt 5-7 câu, vẽ bản đồ nội dung, lọc 20% ý tạo 80% giá trị, gợi ý 5 ứng dụng làm ngay. Đọc tổng quan 15-20 phút rồi mới đọc sâu. Thầy vẫn đọc sách giấy từng trang: AI không thay việc đọc.
Thầy Ngọc bổ sung cách học từ chính tác giả: dùng tiện ích Chrome YouTube Summary with ChatGPT & Claude lấy lời thoại video chuyên gia, dán vào AI kèm câu lệnh chắt lọc tư duy cốt lõi, phản biện xem có hợp thị trường Việt Nam không, gợi ý lộ trình ứng dụng. Gom cả kênh vào NotebookLM để có kho tri thức theo chủ đề; một kho của thầy chứa hơn 200 video, kho về đánh giá hiệu quả đào tạo có 98 nguồn.
“Đầu vào chất lượng thì đầu ra mới chất lượng.” – Đàm Thế Ngọc
Viết: insight là của mình. Thầy Thắng dùng khung IDEA (theo Thai Ha Nguyen): Insight và Afterthought phải là của mình; Details và Expand thì AI hỗ trợ. Thầy ghi chất liệu thô vào file Excel; một tác vụ lên lịch trên ChatGPT đọc file lúc 8 giờ sáng và soạn nháp cho Facebook, LinkedIn, Zalo. Người làm đào tạo dùng đúng cách này để soạn tin nhắc học viên hằng tuần sau khóa.
Nghĩ: biến một cuốn sách thành mentor và coach. Thầy tạo trợ lý dựa trên 7 thói quen hiệu quả (Stephen Covey), có hai chế độ: Mentor giải thích, định hướng theo tài liệu gốc; Coach đặt câu hỏi để mình tự tìm câu trả lời. Trợ lý đi 5 bước: đào sâu vấn đề → nhìn theo góc của cuốn sách → tái cấu trúc vấn đề → ý tưởng hành động → kiểm tra giới hạn. Người làm L&D có thể đóng gói tài liệu khóa học thành trợ lý để học viên hỏi khi vướng trong công việc thật.
Demo: Skill khác câu lệnh thường ở đâu?
Skill không trả lời ngay mà hỏi lại những gì còn thiếu, đi theo các bước có sẵn và dừng chờ người dùng xác nhận. Thầy Thắng chạy hai demo.
Demo 1 – Phân tích nhu cầu cho chính webinar này. Đầu vào là kết quả khảo sát hơn 300 người và 5 cuộc phỏng vấn sâu; Skill theo phương pháp ATD dừng hỏi ở từng bước. Kết luận: ai cũng dùng AI nhưng mỗi người một kiểu, chưa ai đo hiệu quả bằng con số. Khoảng cách lớn nhất không phải “biết dùng AI” mà là đóng gói cách làm thành quy trình dùng lại được và chứng minh giá trị bằng số liệu. Có những nguyên nhân không nằm ở kỹ năng (tài khoản, ngân sách, quyền dùng công cụ) và cần giải pháp khác, không phải thêm một khóa học.
Demo 2 – Thiết kế outline bằng câu lệnh so với bằng Skill. Câu lệnh đủ 4 yếu tố kèm bản phân tích nhu cầu cho kết quả “khoảng 7 điểm”, nhưng vẫn phải nhớ các bước và tương tác thêm nhiều. Skill thiết kế outline thì hỏi lại đối tượng, thời lượng, hình thức, mục tiêu, và không làm tiếp khi chưa được xác nhận. Thầy gọi đây là “đồng sáng tạo” với AI. Bên trong Skill có sẵn nguyên tắc (bám mục tiêu, không đưa thông tin không kiểm chứng), các bước, chuẩn đầu ra và các phương pháp thầy hay dùng như What – Why – How – Do cho đào tạo kỹ năng.
Thầy cũng lưu ý cách làm slide: đừng đi thẳng từ outline sang slide. Làm file nội dung slide trước, mỗi slide có số thứ tự, tiêu đề, thông điệp, nội dung, gợi ý bố cục, nguồn và lời giảng. Duyệt xong mới đưa sang công cụ làm slide; vướng ở bước nào thì quay lại đúng bước đó.
Phần B – Thầy Đàm Thế Ngọc: một chuỗi Skill từ phân tích nhu cầu đến video bài giảng
Thầy Ngọc đóng gói cả quy trình làm một chương trình đào tạo thành chuỗi Skill nối tiếp: đầu ra của Skill trước là đầu vào của Skill sau. Nhờ vậy, chỉ với vài lần gọi Skill và duyệt, anh chị có một bộ sản phẩm đồng bộ từ bản phân tích nhu cầu tới slide, tài liệu học viên và video.
Phân tích nhu cầu → Outline 1 trang → Kế hoạch bài giảng ROPES → Slide → Tài liệu học viên → Tài liệu phát tay → Video người thật / Video 2D
“Vài nút bấm” không có nghĩa là không mất công. Thầy ví việc huấn luyện Skill như dạy con rửa bát: lúc đầu con chỉ làm được năm điểm, mình phải tráng lại, nhưng vẫn hơn mình cứ làm thay mãi. Mỗi lần dùng là một lần dạy, và Skill giỏi dần lên.
Một bộ tài liệu đào tạo bài bản gồm những gì?
Một bộ chương trình bài bản thường có 9 loại tài liệu, không chỉ có slide. Thầy Ngọc kể ngày xưa thầy hầu như chỉ có slide. Chương trình đào tạo giảng viên 13 ngày của chuyên gia Liên minh châu Âu dành cho ngành du lịch – khách sạn đã thay đổi hẳn cách thầy làm. Thầy cũng quan sát cách các chương trình quốc tế như 7 thói quen của FranklinCovey được đóng gói để dạy ở hàng trăm quốc gia.
- Đề cương khóa học
- Kế hoạch bài giảng
- Slide bài giảng
- Kịch bản giảng dạy (hướng dẫn cho giảng viên)
- Tài liệu học viên
- Bài kiểm tra
- Tài liệu hỗ trợ công việc (job aid)
- Tài liệu phát tay hoặc dán tường
- Danh mục chuẩn bị khóa học
Demo 1 – Phân tích nhu cầu đào tạo bằng AI: chẩn đoán đúng bệnh mới kê đúng đơn
Sếp nói “Tôi cần đào tạo kỹ năng lập kế hoạch cho team” là đang nói giải pháp, chưa phải vấn đề. Thầy Ngọc so sánh với khám bệnh: cùng là đau bụng nhưng có nhiều kiểu đau bụng, chẩn đoán sai thì uống nhầm thuốc. Theo thầy, làm phần này hời hợt thì chương trình sẽ hời hợt.
Với đội bán hàng muốn tăng doanh số, thay vì “năm ngoái học bán hàng, năm nay học bán hàng nâng cao”, cần hỏi: doanh số đang là bao nhiêu, muốn tăng bao nhiêu, phải tăng số khách hàng, tỷ lệ chuyển đổi hay tỷ lệ bán chéo. (Chèn link bài: Vì sao đào tạo chưa tác động tới doanh thu, lợi nhuận.)
Thầy dùng 4 cách tiếp cận theo ATD và có Skill riêng cho từng cách:
| Cách tiếp cận | Bắt đầu từ | Dùng khi |
|---|---|---|
| 1. Theo khóa học (kiến thức, kỹ năng) | Một chủ đề đào tạo được yêu cầu | Đã có yêu cầu khóa học cụ thể – gặp nhiều nhất |
| 2. Theo nhiệm vụ công việc | Các nhiệm vụ chính của một vị trí | Xây lộ trình học cho cả một nhóm chức danh |
| 3. Theo khung năng lực | Khung năng lực của tổ chức | Phát triển đội ngũ quản lý, lãnh đạo |
| 4. Theo chiến lược, kết quả | Chỉ số kinh doanh cần thay đổi | Gắn đào tạo trực tiếp với KPI của bộ phận |
Ví dụ dễ hình dung cho cách 2: công việc của một người giúp việc gồm dọn dẹp, nấu nướng, chăm trẻ; trong “chăm trẻ” lại có nhiều việc nhỏ. Phân tích tới mức đó mới ra được lộ trình học. Không có cách nào tốt nhất cho mọi trường hợp: dùng cách 1 rồi lại muốn chứng minh tác động tới kết quả kinh doanh thì sẽ thất vọng. (Chèn link bài: Đào tạo tác động đến KPI các bộ phận.)
Khảo sát theo ma trận kiến thức – kỹ năng – thái độ. Thầy gọi Skill bằng dấu “/”, đưa bối cảnh khóa “Lập kế hoạch và tổ chức công việc” cho quản lý cấp trung, và Skill trả ra bản khảo sát 3 phần: bối cảnh, ma trận kiến thức – kỹ năng – thái độ, câu hỏi mở.
Gửi cho cả học viên lẫn quản lý trực tiếp rồi so sánh để thấy điểm mù. Có 100 người trả lời là có 100 dữ liệu để quyết định khóa học tập trung vào đâu. Từ bản khảo sát, Skill tạo luôn đoạn mã Google Apps Script; dán vào và chạy là có Google Form riêng cho học viên và cho cấp trên, không phải nhập tay từng câu. Ai chưa quen ma trận này vẫn có thể dùng khảo sát thông thường; Skill vẫn phân tích được thành báo cáo nhu cầu đào tạo.
Demo 2 – Outline một trang: vì sao bên liên quan cần bản ngắn?
Gửi quá nhiều thông tin, các bên liên quan sẽ rối và không biết tập trung vào đâu; nên luôn có một bản outline một trang. Đây là thói quen thầy Ngọc học từ các chương trình của FranklinCovey. Outline của thầy có đúng 3 phần: tổng quan khóa học, cấu trúc khóa học, thông tin khác.
Ngày xưa, thầy phải copy từng phần sang file mới rồi sửa từng màu cho đúng nhận diện, rất mất thời gian. Giờ Skill nhận dữ liệu từ bản phân tích nhu cầu và trả ra outline đúng màu xanh, đúng phông chữ LeaderUp. Ví dụ demo: khóa “Lập kế hoạch và tổ chức công việc” gồm hai chuyên đề, quy trình lập kế hoạch và quản trị hiệu suất cá nhân. Outline này là thứ mang đi trao đổi với sếp, khách hàng trước khi làm tiếp.
Demo 3 – Kế hoạch bài giảng theo ROPES là gì?
ROPES là cấu trúc bài giảng gồm Review – Overview – Presentation – Exercise – Summary, tức mở đầu (R + O), phát triển (P + E) và tổng kết (S). Skill của thầy Ngọc tạo kế hoạch bài giảng cho từng chuyên đề dạng bảng: giai đoạn, nội dung chính, hoạt động học tập, phương tiện, thời lượng.
Nguyên tắc thầy luôn dặn AI: “Cho anh bản chữ trước để anh duyệt”, duyệt xong mới tạo file. Chuẩn của mỗi công ty mỗi khác; muốn bảng 5, 6 hay 7 cột, anh chị dạy Skill một lần là lần sau nó làm đúng ý.
Demo 4 – Làm slide bài giảng bằng AI sao cho ít chữ mà học viên vẫn hiểu?
Duyệt mạch slide trước, rồi mới cho AI dựng slide. Thầy Ngọc yêu cầu: “Cho anh mạch slide với số thứ tự, tiêu đề, nội dung, minh họa; anh duyệt xong em hãy tạo slide.”
Lần demo, Skill đề xuất 60 slide. Thầy bảo rút còn 30: giảng một ngày mà chiếu nhiều slide quá thì học viên hoa mắt. Skill có sẵn danh sách khoảng 50 kiểu bố cục hay dùng (vòng tròn, các bước theo chiều ngang, bậc thang…), thực tế thầy dùng khoảng 30 kiểu, để AI tự chọn bố cục hợp nội dung. Khi dựng xong, AI còn nhắc những gì còn thiếu: địa điểm học, ảnh minh họa, mã QR đánh giá khóa học.
Demo 5 – Tài liệu học viên khác gì in slide ra giấy?
Tài liệu học viên phải bổ trợ cho slide, giữ học viên chú tâm theo dõi bài giảng, không phải bản in lại slide. Thầy Ngọc gửi bản slide vừa làm cho Skill tài liệu học viên. Skill xác nhận lại nội dung, đề xuất họa tiết hợp chủ đề và hỏi duyệt; khóa lập kế hoạch thì chọn hình đồng hồ, khóa coaching sẽ chọn họa tiết khác.
Chưa ưng thì nói để sửa. Trong demo, thầy yêu cầu rút gọn dòng tagline chỉ còn mục tiêu, kế hoạch hành động, kết quả vì để dài quá. Cấu trúc tài liệu dựa trên các chương trình bài bản quốc tế, có chỉnh lại để hợp với học viên Việt Nam.
Demo 6 – Tài liệu phát tay: sơ đồ, checklist, phiếu thực hành
Một Skill riêng chuyên tạo tài liệu phát tay, ra cùng lúc nhiều file đúng màu, in hoặc gửi online đều được. Ví dụ thầy Ngọc demo:
- Sơ đồ tóm tắt một báo cáo tiếng Anh dài mấy chục trang về ứng dụng AI trong đào tạo, để học viên đọc một trang là nắm ý chính.
- Checklist trước – trong – sau khóa học gửi học viên.
- Phiếu thực hành khổ A4 cho kỹ năng phản hồi theo mô hình SBI (Center for Creative Leadership), gồm hai tình huống để học viên điền ngay tại lớp.
Ngày xưa làm những thứ này phải mua tài khoản công cụ thiết kế, bản miễn phí còn giới hạn số lượng.
Demo 7 – Làm video tình huống người thật bằng AI: từ 8 triệu và một tháng xuống vài chục phút
Video tình huống người thật giờ có thể làm hoàn toàn bằng AI: từ nhân vật, kịch bản, clip tới cắt ghép hậu kỳ. Thầy Ngọc kể hồi ở Tập đoàn Mường Thanh, thiết kế chương trình dịch vụ khách hàng, một video chưa tới 3 phút phải thuê 8 triệu đồng và mất khoảng một tháng viết, quay, duyệt.
Ý tưởng học từ chương trình quốc tế. Quan sát cách FranklinCovey dạy 7 thói quen, thầy thấy buổi học lặp lại một nhịp: giảng một chút → chiếu video → đặt câu hỏi, tương tác → mở slide chốt ý. Video tình huống thường có ba phần: nhân vật làm chưa tốt, chuyên gia phân tích sai ở đâu, rồi nhân vật làm lại đúng cách. Nhờ vậy giảng viên ở nhiều nơi vẫn dạy giống nhau.
Demo của thầy: kỹ năng phản hồi. Nam (quản lý) và Thu (nhân viên) đi gặp chị Hoa (khách hàng). Chị Hoa vừa than đối tác cũ hay giao trễ, Thu đã cắt ngang để khẳng định “bên em không bao giờ trễ hẹn”. Video tiếp theo cho thấy Nam góp ý kiểu chưa tốt: chê thẳng là “nhảy vào họng” khách, rồi chốt “lần sau cấm ngắt lời khách”. Chuyên gia phân tích, rồi Nam góp ý lại theo cách khác. Câu hỏi cho học viên: “Bạn là quản lý đi cùng Thu, bạn sẽ góp ý thế nào để Thu đón nhận và tiến bộ?”
Bốn nhân vật (Nam, Thu, chị Hoa và chuyên gia) dùng lại được cho nhiều tình huống khác. Thầy còn mở thêm video ở tiệm spa: nhân viên tư vấn khách chuyển từ gội lẻ sang gói combo một tháng. Nhân vật có thể dựng từ chính mình hoặc do AI sáng tạo.
Thầy Ngọc chia sẻ quy trình 6 bước làm video tình huống hoàn toàn bằng AI, đi từ chốt kỹ năng cần dạy, viết kịch bản, tạo clip đến ghép hậu kỳ và đưa vào bài giảng.
Thầy làm khung dọc vì phần lớn học viên xem trên điện thoại. Mỗi bài học là một video ngắn, lướt như TikTok trên ứng dụng học tập của doanh nghiệp.
Demo 8 – Làm video 2D người que minh họa kiến thức bằng AI
Với nội dung kiến thức, mô hình, thầy Ngọc làm video hoạt hình 2D người que bằng AI. Ví dụ demo là mô hình 5 cấp độ lãnh đạo của John C. Maxwell: từ lời giảng gốc của tác giả, Skill tạo kịch bản ngắn, storyboard, giọng đọc rồi xuất video. Thầy chia sẻ quy trình 5 bước, với điểm mấu chốt là duyệt từng cảnh trước khi xuất.
Một bài học thực tế: giọng AI đọc sai tên tác giả Maxwell khi để nguyên tiếng Anh. Thầy phải viết lại cách đọc và sửa vài lần mới chuẩn. Vì vậy luôn nghe lại trước khi xuất bản.
Chọn video người thật hay video 2D? Có thể hiểu nhanh: kỹ năng tương tác giữa người với người (phản hồi, coaching, bán hàng, dịch vụ khách hàng) hợp với video tình huống người thật; kiến thức, mô hình, khái niệm hợp với video 2D người que.
Phần làm video sẽ được hướng dẫn cầm tay chỉ việc tại workshop thực hành ngày 18/10/2026 (xem thông tin ở cuối bài).
Kết thúc buổi 2, thầy Ngọc nhắn: nếu đứng ngoài cuộc chơi, ba tháng hay năm tháng nữa mình vẫn sẽ tìm ra lý do để tiếp tục đứng ngoài, trong khi mọi người đã đi rất nhanh. Người làm L&D cần chuyển đổi cả trong tư duy lẫn hành động.
AI giúp gì trong báo cáo hiệu quả đào tạo?
AI lo phần tổng hợp hàng trăm phiếu và soạn bản nháp báo cáo; người làm L&D lo phần nhận định và cấp độ 3-4. Đầu bài quen thuộc: khóa học vừa xong, trong tay có 200 phiếu phản hồi, sếp nhắn “Thứ Sáu gửi anh báo cáo: khóa này có hiệu quả không, có đáng tiền không?” Đánh giá hiệu quả cũng là nhu cầu số 1 trong khảo sát trước webinar, với 85 lượt chọn.
| Điểm đau | Cách làm chuẩn | AI giúp ở đâu |
|---|---|---|
| Hàng trăm phiếu, tổng hợp tay mất nhiều giờ | Phân loại phản hồi theo chủ đề | AI tổng hợp, phân loại, tìm chủ đề nổi bật |
| Báo cáo chỉ có điểm hài lòng trung bình | Báo cáo theo 4 cấp độ Kirkpatrick, chọn chỉ số từ trước khi khóa học bắt đầu | Trợ lý gợi ý chỉ số và công cụ đo cho từng cấp độ |
| Nhiều bảng số, ít kết luận | Cấu trúc: kết quả chính → nhận định → đề xuất hành động | AI viết bản nháp; người làm L&D bổ sung nhận định |
Báo cáo tốt bắt đầu từ trước khóa học, bằng việc chọn chỉ số cho từng cấp độ:
| Cấp độ | Chỉ số gợi ý | Công cụ thu thập |
|---|---|---|
| 1. Phản ứng | Mức hài lòng, mức liên quan đến công việc | Khảo sát cuối lớp |
| 2. Học tập | Kiến thức, kỹ năng đạt được | Bài test trước – sau, bài thực hành |
| 3. Hành vi | Mức áp dụng vào công việc | Quan sát, phỏng vấn quản lý sau 30-90 ngày |
| 4. Kết quả | Chỉ số kinh doanh bị tác động | Dữ liệu kinh doanh, vận hành |
Demo 9 – Cách tiếp cận đánh giá hiệu quả đào tạo cấp độ kết quả kinh doanh
Thầy Ngọc demo cách đánh giá hiệu quả đào tạo ở cấp độ kết quả kinh doanh bằng trợ lý Training Evaluation Master, đúc kết từ phương pháp 4 cấp độ thầy học trực tiếp với Jim Kirkpatrick và các dự án đã làm. Với yêu cầu đánh giá cấp độ 4 cho khối khách hàng cá nhân của một ngân hàng, cách tiếp cận đi ngược từ kết quả: xác định chỉ số kinh doanh cần tác động như tỷ lệ chuyển đổi, tỷ lệ bán chéo; tìm hành vi then chốt tạo ra chỉ số đó; rồi thiết kế giải pháp thay đổi hành vi, gồm cả con người lẫn hệ thống hỗ trợ. Như muốn giảm cân, hành vi then chốt là ăn uống và luyện tập.
Bên cạnh trợ lý, thầy có bộ Skill riêng: làm bài test từ chính bộ tài liệu khóa học, làm tiêu chí đánh giá kỹ năng sau lớp và khi quản lý quan sát trên công việc, và một phiếu khảo sát đo được cả 4 cấp độ.
Xem thêm: Dùng AI đánh giá hiệu quả đào tạo cấp độ kết quả
Vì sao Skill là tài sản tri thức của người làm L&D?
Vì Skill là chuyên môn của chính mình được viết ra, mang được từ công cụ AI này sang công cụ khác, dùng lại, chia sẻ và đo được. Gom lại hai buổi, một Skill tốt có 4 điểm: chạy trên mọi nền tảng, có các bước rõ theo phương pháp chuẩn, có điểm dừng để người dùng quyết định ở bước quan trọng, và đầu ra chuẩn.
Thầy Thắng muốn đổi một góc nhìn: Skill là của tôi, không phải của AI. Vòng lặp là tạo mới → dùng thật → đo và tối ưu → chia sẻ cho cả đội. Từ đây người làm L&D có thêm một vai trò: giúp các phòng ban chuyển chuyên môn của người giỏi nhất thành Skill, xây thư viện kỹ năng của tổ chức, để nhân sự mới học từ bộ Skill của người giỏi nhất.
Nhưng có một điều kiện. AI luôn trả ra kết quả; đúng hay sai phụ thuộc vào năng lực kiểm định của người dùng. Không vững chuyên môn thì Skill hay đến đâu, sản phẩm vẫn chưa hoàn chỉnh.
“Vấn đề không phải là bạn dùng AI bao nhiêu, mà là bạn dạy AI làm việc như bạn đến đâu.”
Người làm đào tạo nên bắt đầu dùng AI từ đâu?
Bắt đầu từ việc chiếm nhiều thời gian nhất của anh chị, không bắt đầu từ công cụ. Bốn việc làm được ngay trong tuần này:
- Đọc 3 tài liệu nền tảng: Prompting guide 101 của Google, hướng dẫn viết chỉ dẫn cho agent của Microsoft, tài liệu Agent Skills của Anthropic. Mẹo: chạy câu lệnh đọc nhanh PQRST với chính các tài liệu này.
- Liệt kê 3 việc chiếm nhiều thời gian nhất trong tuần, đặt từng việc vào ma trận Will – Skill.
- Chọn một việc đã rõ các bước, làm bằng câu lệnh 4 yếu tố và thêm câu “hãy đặt câu hỏi cho tôi cho đến khi hiểu rõ yêu cầu”.
- Dùng thử 3 Skill quà tặng cho người tham gia webinar: Google Form Builder (tạo form khảo sát), Kahoot Question Builder (bộ câu hỏi theo các cấp độ Bloom), Training Feedback Analyzer (phân tích phản hồi sau đào tạo thành báo cáo). Muốn chỉnh theo nhu cầu riêng, chỉ cần nói với AI: “Sửa Skill này theo nhu cầu A, B, C nhưng giữ nguyên cấu trúc.”
Workshop thực hành: tự tay làm Skill từ chuyên môn của mình
Webinar giúp anh chị thấy cách làm. Workshop là nơi tự tay làm, cùng thầy Nguyễn Minh Thắng và thầy Đàm Thế Ngọc.
- Thời gian: Chủ nhật, 18/10/2026, trọn 1 ngày.
- Hình thức: trực tiếp tại Hà Nội; anh chị ở xa có thể tham gia trực tuyến.
- Anh chị mang về: khung CAPTURE để chuyển kỹ năng chuyên môn thành Skill AI; Skill đầu tiên (MVP 1) của chính mình, làm trên bài toán thật; nhóm thực hành khoảng 2 tuần sau workshop để chạy Skill trong công việc thật.
- Không cần biết code, không phụ thuộc nền tảng, dùng gói AI anh chị đang có.
Đặt giữ chỗ: liên hệ trợ lý LeaderUp qua Zalo 0911 585 111.
Nếu bài viết hữu ích, hãy gửi cho đồng nghiệp trong phòng nhân sự, đào tạo. Cả nhóm cùng đọc thì về áp dụng dễ hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao dùng AI nhiều mà vẫn chưa thấy đỡ việc?
Vì AI chỉ nhanh ở bản nháp đầu tiên. Không có phương pháp, người dùng phải sửa đi sửa lại nhiều lần. Khảo sát hơn 300 người làm L&D trước webinar AI-Powered L&D cho thấy phần lớn viết lại câu lệnh từ đầu mỗi lần, dùng nhiều công cụ rồi tự đối chiếu, và chưa đo được hiệu quả bằng con số.
Câu lệnh, trợ lý và Skill khác nhau thế nào?
Câu lệnh là giao việc từng lần. Trợ lý là AI được cài sẵn mục đích, nguyên tắc và kỹ năng để dùng lại, nhưng nằm trên một nền tảng cụ thể. Skill là bộ hướng dẫn đóng gói cả một quy trình chuyên môn, có các bước và điểm dừng xác nhận, dùng được trên nhiều công cụ AI khác nhau.
Có cần biết lập trình để tạo Skill AI không?
Không. Skill được viết bằng ngôn ngữ chuyên môn thông thường: tên và mô tả, các bước làm, điểm dừng để người dùng xác nhận, định dạng đầu ra, kèm tài liệu tham khảo nếu cần. Điều cần nhất là nói rõ được các bước mình đang làm.
Dùng AI phân tích nhu cầu đào tạo thế nào cho đúng?
Chọn đúng cách tiếp cận trong 4 cách của ATD (theo khóa học, nhiệm vụ công việc, khung năng lực, hoặc chiến lược và kết quả), rồi để AI soạn công cụ khảo sát theo cách đó. Với khảo sát theo khóa học, dùng ma trận kiến thức – kỹ năng – thái độ, chấm cả mức quan trọng và mức thành thạo, gửi cả học viên lẫn quản lý để tìm điểm mù.
Kế hoạch bài giảng ROPES gồm những gì?
ROPES gồm Review, Overview, Presentation, Exercise, Summary, tương ứng ba giai đoạn mở đầu, phát triển, tổng kết. Mỗi chuyên đề được lập thành bảng: giai đoạn, nội dung chính, hoạt động học tập, phương tiện và thời lượng. Nên yêu cầu AI đưa bản chữ để duyệt trước khi tạo file.
Làm sao để slide, tài liệu học viên và hướng dẫn giảng khớp nhau?
Lấy outline làm nguồn duy nhất và đi theo chuỗi: outline, kế hoạch bài giảng, mạch slide được duyệt, slide, rồi tài liệu học viên từ chính bản slide đó. Nhúng nguyên tắc thiết kế học liệu và nhận diện thương hiệu vào Skill để AI tự áp dụng ở mọi đầu ra.
Có thể làm video bài giảng hoàn toàn bằng AI không?
Có. Thầy Đàm Thế Ngọc chia sẻ quy trình 6 bước làm video tình huống người thật hoàn toàn bằng AI, từ kịch bản, tạo clip đến ghép hậu kỳ, cùng quy trình làm video 2D người que để minh họa kiến thức. Cần nghe lại trước khi xuất bản vì AI có thể đọc sai tên riêng.
AI giúp gì trong báo cáo hiệu quả đào tạo?
AI tổng hợp và phân loại hàng trăm phiếu phản hồi, gợi ý chỉ số và công cụ đo cho từng cấp độ Kirkpatrick, và viết bản nháp theo cấu trúc kết quả – nhận định – đề xuất. Người làm L&D dành sức cho nhận định và cho cấp độ 3-4.
Về người chia sẻ
Nguyễn Minh Thắng – Talent Management & Development Expert, AI Champion tại Techcombank. Gần 11 năm làm đào tạo và phát triển tại FPT, Phong Vũ, MB và Techcombank; hiện phụ trách phát triển năng lực và xây dựng ứng dụng AI cho nhân sự. Google Certified Educator, Microsoft Innovative Educator; MBA FSB-FPT, kỹ sư Công nghệ thông tin.
Đàm Thế Ngọc – Founder & CEO Công ty Cổ phần Đào tạo Lãnh đạo LeaderUp. Hơn 13 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhân sự, đào tạo; một trong những người đầu tiên xây dựng hệ thống đào tạo của FPT Telecom và Tập đoàn Mường Thanh. Tốt nghiệp chương trình Đánh giá hiệu quả đào tạo 4 cấp độ do Jim Kirkpatrick hướng dẫn; học Chiến lược kinh doanh tại INSEAD. Đã đào tạo cho VinFast, Vinpearl, Viettel Construction, MB, VietinBank, Manulife và nhiều doanh nghiệp khác. Đọc thêm về Đàm Thế Ngọc.
P/s: Nếu doanh nghiệp anh chị đang muốn xây dựng đội ngũ giảng viên nội bộ (quản lý các cấp, chuyên gia ở các phòng ban) biết thiết kế bài giảng bài bản, đứng lớp tự tin và ứng dụng AI vào việc soạn bài, anh chị có thể tham khảo chương trình Train The Trainer – Xây dựng đội ngũ giảng viên nội bộ xuất sắc do thầy Đàm Thế Ngọc trực tiếp đào tạo. Thầy đã đồng hành đào tạo hơn 1.000 giảng viên nội bộ ở nhiều ngành.
👉 Xem chi tiết chương trình dành cho doanh nghiệp tại ĐÂY
👉 Nhận bản chào và báo giá: liên hệ Ms Huyền – 0911 585 111 (Zalo)
